โครงข่ายระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่อเนื่อง

โครงข่ายระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่อเนื่อง เป็นส่วนหนึ่งของ "โครงการแผนแม่บท การขนส่งมวลชนระบบรางในเขต กรุงเทพมหานคร และพื้นที่ต่อเนื่อง" ซึ่ง  สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ได้รับมอบหมายจากคณะรัฐมนตรีในปี  2541 ให้เร่งดำเนินงาน โดยร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอันได้แก่  การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.)  การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.)  กรุงเทพมหานคร (กทม.) และ  สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ  กระทรวงการคลัง (สบน.) ปรับแผนแม่บทระบบขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครเดิม ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ จากความล้มเหลวของ โครงการโฮปเวลล์และวิกฤตเศรษฐกิจในปี  [http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%9E.%E0%B8%A8._2540 พ.ศ. 2540]

รูปแบบโครงการ
จากการคาดการณ์การเจริญเติบโตของเมืองในระยะนั้นๆ และแผนงบประมาณ สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร จึงแบ่งการดำเนินโครงการ ออกเป็น 3 ระยะ คือ โดยโครงข่ายทั้งหมด จำแนกได้ดังนี้ 
 * ระยะที่ 1 (ปี 2545-2554) เป็นระยะของการปรับตัวพัฒนา เพื่อการขนส่งภายในเมืองทั้งระบบ
 * ระยะที่ 2 (ปี 2555-2564) เป็นระยะพัฒนาใหม่ที่ยั่งยืน เพื่อเปิดให้บริการเป็นเส้นรอบวง กระจายผู้โดยสารในเมืองอย่างทั่วถึง
 * ระยะที่ 3 (หลังปี 2564) เป็นการพัฒนาระยะยาว เปิดเส้นทางสู่ย่านชานเมือง และรองรับผู้โดยสารจากชานเมืองเข้าสู่ในเมือง
 * โดยเริ่มแรกโครงการมี 9 สายต่อมาได้ขยายออกไปเป็น 12 สาย มีแผนที่จำลองทั้งฉบับภาษาไทยและภาษาอังกฤษ
 * โครงข่ายปัจจุบันที่เปิดให้บริการแล้ว (79.55 กม.)
 * โครงข่ายที่อยู่ระหว่างการก่อสร้าง (109.2 กม.)
 * โครงข่ายตามแผนเร่งรัดตามมติ ครม. พ.ศ. 2549 (145 กม.)
 * โครงข่ายเพิ่มเติมภายในปี พ.ศ. 2562 (141.2 กม.)
 * โครงข่ายเพิ่มเติมภายในปี พ.ศ. 2572 (117.9 กม.)

ประวัติโครงการ
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย หรือ รฟม. จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2543 ซึ่งได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2543 โดยมีผลบังคับใช้ในวันที่ 2 ธันวาคม 2543 เพื่อเป็นหน่วยงานหลักในการรับผิดชอบการดำเนินกิจการรถไฟฟ้าในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล รวมทั้งกิจการรถไฟฟ้าในจังหวัดอื่น

ในปีงบประมาณ 2543 การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) ได้จัดทำรายงานผลการดำเนินงานโครงการและแผนงานในอนาคตซึ่งรายงานผลการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2543 ของ รฟม. (ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2542 - กันยายน 2543) ประกอบด้วย ผลการดำเนินงานตามแผนวิสาหกิจ รวม 2 โครงการ 5 แผนงาน ได้แก่โครงการรถไฟฟ้ามหานครสายเฉลิมรัชมงคล โครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน ช่วงหัวลำโพง - บางแค และช่วงบางซื่อ - สะพานพระนั่งเกล้า และโครงการรถไฟฟ้าสายสีส้ม ช่วงบางกะปิ - ราษฎร์บูรณะ

ในปีงบประมาณ 2545 คณะรัฐมนตรีอนุมัติตามที่สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีเสนอให้การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) กู้เงินเพื่อชำระคืนเงินกู้เดิม จำนวน 1,400 ล้านบาท และปีงบประมาณ 2546 จำนวน 2,000 ล้านบาท และเงินเยน จำนวน 718.560 ล้านเยน โดยรัฐบาลเป็นผู้รับภาระดอกเบี้ยเงินกู้ ในช่วงปีงบประมาณ 2545 และ 2546 ระหว่างดำเนินการก่อสร้างโครงการรถไฟฟ้ามหานครสายเฉลิมรัชมงคล รฟม. ยังไม่มีรายได้แต่ต้องรับภาระชำระคืนต้นเงินกู้ค่าก่อสร้างและค่าที่ปรึกษาโครงการรถไฟฟ้ามหานครสายเฉลิมรัชมงคล

อ้างอิง
<span style="color:rgb(0,0,0);font-family:sans-serif;line-height:19.1875px;text-align:justify;">ระบบขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานคร, เอกสารเผยแพร่, 2553.